Kask motocyklowy od A do Z. Budowa, materiały, homologacja ECE 22.06 i dopasowanie
Kask to jedyna część motocyklowego ekwipunku, której prawo wymaga od każdego z nas, i jedyna, która w razie wypadku chroni rzecz niewymienialną. Mimo to wielu kupujących wybiera go oczami, po malowaniu i cenie. W tym poradniku rozbieramy kask na części, tłumaczymy, co naprawdę oznacza homologacja ECE 22.06, czym różni się termoplast od karbonu i po czym poznać, że Twój kask właśnie przestał być bezpieczny.
Jak zbudowany jest kask
Kask składa się z trzech warstw, które pracują razem. Zewnętrzna skorupa przyjmuje uderzenie, rozprowadza jego energię po możliwie dużej powierzchni i chroni przed przebiciem. Pod nią siedzi cichy bohater całej konstrukcji, czyli wkład ze spienionego polistyrenu EPS, który zgniata się pod wpływem uderzenia i w ten sposób pochłania energię, zanim ta dotrze do głowy. Właśnie dlatego kask po mocnym upadku jest do wymiany nawet wtedy, gdy na zewnątrz nie widać ani rysy, zgnieciony EPS nie wraca do formy i drugi raz już nie zadziała. Trzecia warstwa to wyściółka, która odpowiada za dopasowanie i komfort, odprowadza pot i w większości kasków daje się wypiąć do prania.
Termoplast, włókno szklane czy karbon
Skorupy najtańszych kasków robi się z termoplastów, czyli ABS-u albo poliwęglanu. Taka skorupa jest wtryskiwana w formie, więc kask kosztuje mniej, a przy tym przechodzi dokładnie te same testy homologacyjne co konstrukcje z włókien. Ma dwie realne wady, jest zwykle cięższa i szybciej się starzeje, bo promieniowanie UV z czasem osłabia tworzywo, dlatego producenci zalecają wymianę po około pięciu latach. Klasa średnia to skorupy z włókna szklanego i kompozytów mieszanych, lżejsze i bardziej odporne na starzenie. Szczyt oferty stanowią skorupy karbonowe, najlżejsze ze wszystkich, co naprawdę czuć na karku po całym dniu jazdy, ale też najdroższe. Kupując, pamiętaj o prostej zasadzie, lepszy dobrze dopasowany kask z termoplastu niż źle dopasowany karbon.
Integralny, szczękowy, otwarty czy cross
Kask integralny, czyli zamknięty na stałe, daje najlepszą ochronę i najmniej hałasuje, dlatego to domyślny wybór na trasę i jedyny sensowny na tor. Kask szczękowy pozwala podnieść całą przednią część, co docenisz na stacji benzynowej, w mieście i w okularach korekcyjnych, a nowoczesne konstrukcje testowane są ze szczęką zamkniętą i otwartą. Kask otwarty, zwany jetem, sprawdza się w upalnym mieście i na skuterze, ale zostawia twarz bez żadnej osłony, o czym warto pamiętać, zanim zrobi się z niego codzienny wybór. Kaski crossowe i enduro mają wydłużoną szczękę i daszek, jeździ się w nich w goglach, a wersje adventure łączą tę budowę z wizjerem. Do tego dochodzą blendy przeciwsłoneczne, wewnętrzne przyciemniane szybki opuszczane dźwignią, które w zmiennym polskim słońcu okazują się jedną z najbardziej praktycznych rzeczy w całym kasku.
Zapięcie, double D czy mikrometryczne
Zapięcie double D to dwa stalowe pierścienie, przez które przewleka się pasek. Nie ma tu żadnej zapadki, która mogłaby się zużyć, a pasek dociąga się idealnie przy każdym zapięciu, dlatego ten system króluje w kaskach sportowych i jest wymagany na większości torów. Wymaga tylko kilku dni przyzwyczajenia i zdejmowania rękawic przy zapinaniu. Zapięcie mikrometryczne działa jak klamra w bucie narciarskim, ząbkowany języczek wsuwa się w zapadkę, klik i gotowe, także w rękawicach. Do miasta i turystyki to bardzo wygodne rozwiązanie, trzeba tylko od czasu do czasu sprawdzić, czy ząbki nie są wytarte, a pasek dobrze wyregulowany. Oba systemy, poprawnie zapięte, trzymają kask równie pewnie, źle zapięty nie trzyma żaden.
Homologacja ECE 22.06 i inne certyfikaty
W Europie kask do jazdy po drogach musi mieć homologację EKG ONZ, oznaczaną naszywką z literą E i numerem kraju. Od 2021 roku nowe kaski homologuje się według normy ECE 22.06, która mocno podniosła poprzeczkę względem starej 22.05. Nowa norma bada uderzenia w większej liczbie punktów skorupy, w tym losowo wybranych, przy różnych prędkościach, a do tego mierzy siły rotacyjne działające na mózg przy uderzeniu pod kątem, bo to one odpowiadają za dużą część poważnych urazów. Wizjer musi wytrzymać ostrzał stalową kulką lecącą 60 metrów na sekundę, a kaski testuje się także z zamontowanymi akcesoriami, na przykład interkomem. Kasków w starej normie 22.05 nie produkuje się od połowy 2023 roku, ale kupiony wcześniej egzemplarz nadal legalnie nosisz, dopóki jest sprawny i w dobrym stanie.
Poza Europą spotkasz amerykański standard DOT, oparty na deklaracji producenta, oraz normę Snell, ostrzejszą i cenioną na amerykańskich torach. W wyścigach klasy MotoGP i WorldSBK obowiązuje dodatkowo program FIM FRHPhe, z najbardziej wyśrubowanymi testami uderzeniowymi na rynku. Ciekawym drogowskazem jest też brytyjski program SHARP, który niezależnie od homologacji rozbija kaski w laboratorium i wystawia oceny w skali pięciu gwiazdek, warto tam zajrzeć przed zakupem konkretnego modelu.
Rozmiar, dopasowanie i moment wymiany
Rozmiar zaczyna się od miarki krawieckiej, obwód głowy mierzy się w najszerszym miejscu, mniej więcej dwa centymetry nad brwiami, i porównuje z tabelą producenta. Dobrze dobrany kask przylega równomiernie na całym obwodzie, nie uciska punktowo czoła ani skroni i nie obraca się na głowie przy potrząśnięciu, a przy zapiętym pasku nie da się go ściągnąć do przodu. Nowy kask powinien siedzieć wręcz ciasno, bo wyściółka w ciągu pierwszych tygodni ułoży się i zrobi luźniejsza. Jeśli nosisz okulary, przymierz kask razem z nimi.
Wymiana należy się po każdym mocniejszym upadku, nawet bez widocznych śladów, oraz po około pięciu latach użytkowania, bo pot, kosmetyki, UV i tysiące drobnych wstrząsów stopniowo odbierają materiałom właściwości. Sygnałem ostrzegawczym są też pęknięcia i wgniecenia skorupy, wytarte albo niedomykające się zapięcie i wyściółka zgnieciona tak, że kask zaczyna latać na głowie. Kasków z drugiej ręki po prostu unikaj, nigdy nie wiesz, co taki kask przeszedł, a po upadku może wyglądać jak nowy.
Co wybrać, okiem sprzedawcy
W naszej ofercie kasków motocyklowych najczęściej sprzedają się rozsądne środki tabeli. Na początek przygody i do miasta klienci chętnie biorą Origine, porządne kaski z homologacją w cenach, które nie bolą, na przykład szczękowy Delta Basic z blendą, pinlockiem i zapięciem mikrometrycznym. Kto szuka czegoś wyżej, ogląda kaski JUST1, od crossowych po sportowe modele z kompozytów, jak J-GP R. Z doświadczenia dorzucimy jedno, jeśli planujesz jeździć z interkomem, sprawdź przed zakupem, czy kask ma kieszenie na głośniki, a jak wybrać samą łączność, opisaliśmy w teście interkomu Interphone.
Kask motocyklowy w pytaniach i odpowiedziach
Po ilu latach trzeba wymienić kask motocyklowy?
Większość producentów zaleca wymianę po około pięciu latach użytkowania, niezależnie od przebiegu, bo EPS i skorupa starzeją się od potu, UV i drobnych wstrząsów. Bezwzględnie wymień kask po każdym mocniejszym upadku, nawet jeśli nie widać uszkodzeń.
Czy kask z homologacją ECE 22.05 jest nadal legalny?
Tak. Norma 22.06 obowiązuje dla nowo homologowanych kasków, a produkcji w starej normie zaprzestano w 2023 roku, ale używanie sprawnego kasku z homologacją 22.05 pozostaje w Polsce w pełni legalne. Przy zakupie nowego kasku wybieraj już jednak modele w normie 22.06.
Jaki kask motocyklowy dla początkującego?
Integralny albo szczękowy z homologacją ECE 22.06, dobrany rozmiarem po zmierzeniu obwodu głowy i przymiarce. Ważniejsze od materiału skorupy jest dopasowanie, dobrze leżący kask z termoplastu ochroni lepiej niż luźny karbon. Blenda przeciwsłoneczna i pinlock bardzo ułatwiają życie w polskim klimacie.
Czym różni się zapięcie double D od mikrometrycznego?
Double D to pasek przewlekany przez dwa pierścienie, bez mechanizmu, który mógłby się zużyć, standard w kaskach sportowych i na torach. Mikrometryczne to zapadka z ząbkowanym języczkiem, którą zapniesz w rękawicach jednym ruchem. Poprawnie zapięte, oba trzymają kask równie pewnie.
